Yπόθεση Helios 2005: Πτώση ή κατάρριψη;

Μνημονικός εμβολιασμός / Αριθμός αναμνηστικής δόσης: 30/14.05.2005

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ι. Βαθιώτης

---

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Συνοψίζω τα πραγματικά περιστατικά της τραγικής υπόθεσης Helios του 2005, όπως έγιναν δεκτά στο υπ’ αριθμ. 2311/2009 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Αθηνών, δημοσιευμένο στο περιοδικό Ποινική Δικαιοσύνη του έτους 2009, σελ. 1363 επ. (με αντίθετη Εισαγγελική Πρόταση Δ. Πιέρρου και σχόλιο του γράφοντος· βλ. και την υπ’ αριθμ. 1015/2013 αρεοπαγιτική απόφαση):

Στις 11:23 της 14ης Αυγούστου 2005 δίδεται η εντολή να απογειωθούν δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, προκειμένου να εξακριβώσουν την έλλειψη επικοινωνίας με ένα Boeing 737-300 της αεροπορικής εταιρείας Helios Airways Limited κυπριακών αερογραμμών, το οποίο είχε απογειωθεί από την Λάρνακα στις 09:11 με προορισμό την Πράγα, αλλά από τις 09:37 είχε εισέλθει στην FIR Αθηνών. Την ώρα της απογείωσης των μαχητικών, το αεροσκάφος διήνυε τον έκτο κύκλο κράτησης πάνω από την Κέα.

H επικοινωνία με τους πιλότους του αεροσκάφους είχε χαθεί ήδη από τις 09:20. Η ανεπαρκής ποσότητα οξυγόνου στο θάλαμο διακυβέρνησης στο σημείο αυτό, λόγω ανεπαρκούς συμπίεσης, θα είχε ως αποτέλεσμα το πλήρωμα να χάσει τις αισθήσεις του¹.

Ο αρχηγός των μαχητικών, προσεγγίζοντας και εστιάζοντας την προσοχή του στον θάλαμο διακυβέρνησης, διαπιστώνει ότι η θέση του κυβερνήτη του αεροσκάφους είναι κενή, στην θέση του συγκυβερνήτη υπάρχει άτομο που έχει πέσει πάνω στα χειριστήρια, ενώ στον θάλαμο των επιβατών διακρίνει δύο επιβάτες καθισμένους στα αριστερά και έναν στα δεξιά, με εφαρμοσμένες στα πρόσωπά τους μάσκες οξυγόνου.

Στις 11:49, όταν πλέον το Boeing διήνυε τον δέκατο κύκλο κράτησης, ο ίδιος πιλότος παρατηρεί ένα πρόσωπο, ήτοι τον φροντιστή και μέλος του πληρώματος θαλάμου επιβατών Ανδρέα Προδρόμου, να εισέρχεται χωρίς μάσκα οξυγόνου στον θάλαμο διακυβέρνησης, να κάθεται στην θέση του κυβερνήτη, να φορά τα ακουστικά και να απλώνει τα χέρια του στον πίνακα οργάνων του αεροσκάφους, χωρίς όμως να ανταποκρίνεται στις προσπάθειες του αρχηγού των μαχητικών να του αποσπάσει την προσοχή.

Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, από εξάντληση των καυσίμων σβήνει ο αριστερός κινητήρας και το αεροσκάφος αρχίζει να εκτελεί απότομους ελιγμούς.

Στις 11:54, ο φροντιστής που κάθεται στο πιλοτήριο, με εμφανώς εξασθενημένη φωνή, καλεί σε βοήθεια (“mayday”), και σε ύψος 7.000 ποδιών φαίνεται να είναι η πρώτη φορά που αντιλαμβάνεται την παρουσία των πολεμικών αεροσκαφών.

Παρότι ο πιλότος των F-16 κάνει σε αυτόν το τυποποιημένο σήμα με το χέρι του για να τον ακολουθήσει στο αεροδρόμιο, εκείνος νεύει κάνοντας σήμα με τον αντίχειρα προς τα κάτω, χωρίς να συμμορφωθεί στην εντολή.

Ακολούθως, εξαντλούνται τα καύσιμα του αεροσκάφους, οπότε σβήνει και ο δεξιός κινητήρας του, με αποτέλεσμα στις 12:03 να προσκρούσει σε λόφο της περιοχής του Γραμματικού Ν. Αττικής και να σκοτωθούν οι 115 επιβάτες και τα 6 μέλη του πληρώματος.

Το πρόβλημα που οδήγησε στην πτώση του αεροσκάφους έγινε δεκτό ότι δημιουργήθηκε από την συγκλίνουσα αμέλεια του μηχανικού εδάφους και των δύο πιλότων:

Ο μηχανικός παρέλειψε να επαναφέρει τον διακόπτη του επιλογέα του συστήματος συμπίεσης στη θέση ΑUTO (αυτόματο) από τη θέση ΜΑΝ (χειροκίνητο), στην οποία υποχρεωτικά τον είχε θέσει, προκειμένου να προβεί στον έλεγχο διαρροής πίεσης θαλάμου του αεροσκάφους.

Μετά τον σχετικό έλεγχο και αφού δεν διαπιστώθηκε βλάβη, το αεροσκάφος αποδεσμεύτηκε για την πραγματοποίηση της προγραμματισμένης πτήσης, κατά την διάρκεια της οποίας οι δύο πιλότοι, ενεργώντας παρατύπως και περιπίπτοντας σε σωρεία λαθών, δεν κατάφεραν να εντοπίσουν την πηγή του προβλήματος, με αποτέλεσμα να προκληθεί απώλεια των αισθήσεών τους και το αεροσκάφος να συντριβεί ακυβέρνητο.

ΕΥΛΟΓΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ

21 χρόνια μετά το τραγικό αυτό περιστατικό που κόστισε την ζωή σε 121 επιβάτες και μέλη πληρώματος και έχοντας πλέον συνειδητοποιήσει ότι ζούμε σε έναν ψεύτικο, ανάποδο και οργουελικό κόσμο, τίθενται οι εξής εύλογες απορίες, που φυσικά κάποιοι θα σπεύσουν να τις εντάξουν στο πεδίο της «συνωμοσιολογίας».

– Πώς εξηγείται το γεγονός ότι, από τις 09:20 που είχε χαθεί η επικοινωνία με το αεροπλάνο συνέχιζε να πετά 2 1/2 ώρες, εισερχόμενο στην FIR Αθηνών και εν συνεχεία κάνοντας κύκλους στον ουρανό;

– Γιατί απουσίαζε ο κυβερνήτης από την θέση του;

– Πώς μπόρεσε χωρίς μάσκα οξυγόνου να εισέλθει στο πιλοτήριο ο ηρωικός φροντιστής Ανδρέας Προδρόμου, αφού όλοι οι άλλοι επιβάτες και τα μέλη του πληρώματος είχαν χάσει τις αισθήσεις τους ελλείψει οξυγόνου;

Στην αρεοπαγιτική απόφαση αναφέρεται ότι ο εν λόγω φροντιστής «είχε κάνει χρήση φιαλών οξυγόνου και δεν έχασε τις αισθήσεις του». Αλλά από πού προέκυψε το στοιχείο αυτό;

– Πώς εξηγείται ότι ο συγκεκριμένος φροντιστής ήξερε να χειριστεί τα όργανα του πιλοτηρίου (σύμφωνα με τα δεκτά γενόμενα πραγματικά περιστατικά, φόρεσε τα ακουστικά και άπλωσε τα χέρια του στα όργανα του αεροσκάφους);

– Γιατί αφού ήταν ο μοναδικός από τα μέλη του πληρώματος που είχε διατηρήσει τις αισθήσεις του, εισήλθε στο πιλοτήριο με μεγάλη καθυστέρηση, δηλ. μόλις στις 11:49, ενώ η επικοινωνία του αεροσκάφους είχε χαθεί ήδη από τις 09:20;

– Πόσο πειστική είναι η αναφερόμενη εκδοχή ότι ο πιλότος του μαχητικού έκανε με το χέρι του σήμa προς τον ηρωικό φροντιστή για να τον ακολουθήσει στο αεροδρόμιο, αλλά εκείνος του έκανε σήμα με τον αντίχειρα προς τα κάτω;

– Στην απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, της οποίας το ιστορικό και το σκεπτικό αναπαράγονται στην υπ’ αριθμ. 1015/2013 αρεοπαγιτική απόφαση, γίνεται δεκτό ότι «το αεροσκάφος αναχαιτίστηκε από δύο αεροπλάνα F-16 της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας». Με ποιον τρόπο, όμως, έγινε η αναχαίτιση αυτή;

Όσο εξωπραγματική φαίνεται η «πρόσκρουση» (ορθότερα «βελούδινη διείσδυση») των αεροπλάνων στους Δίδυμους Πύργους², την οποία μας δείχνουν κάθε χρόνο για να την εμπεδώσουμε σαν το παραμύθι που επαναλαμβάνουν οι γονείς στα παιδιά τους για να τα νανουρίσουν, άλλο τόσο εξωπραγματική φαίνεται και η επίσημη εκδοχή που αναπαράγεται κατά την μαύρη επέτειο της συντριβής του αεροσκάφους των κυπριακών αερογραμμών.

Στο προ 17 ετών σχόλιό μου επί του βουλεύματος αυτού (στο περιοδικό «Ποινική Δικαιοσύνη» του 2009, ό.π.) είχα εστιάσει αποκλειστικά στα δογματικά προβλήματα της υπόθεσης, όχι όμως και στα λογικά κενά που υπάρχουν στην επίσημη εκδοχή της τραγωδίας.

Θα μπορούσε και εδώ να ισχύει ένας ανάποδος συμβολισμός: Πίσω από την πτώση του HELIOS κρύβεται πολύ ΣΚΟΤΟΣ!

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΔΙΛΗΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΙΨΗΣ

Στην γερμανική ποινική επιστήμη κατεγράφη η πληροφορία ότι στον τότε πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή είχε τεθεί το δίλημμα της κατάρριψης του συγκεκριμένου αεροσκάφους, προκειμένου να αποσοβηθεί ένα μεγαλύτερο μακελλειό από την πτώση του ακυβέρνητου αεροσκάφους σε κατοικημένη περιοχή.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο κ. Καραμανλής φέρεται να ήταν σε ετοιμότητα προκειμένου να δώσει την εντολή κατάρριψης.

Η σχετική αναφορά έχει γίνει στην μελέτη του αείμνηστου Γερμανού καθηγητή Ποινικού Δικαίου Χανς Γιόαχιμ Χιρς (Hans Joachim Hirsch) με τον τίτλο «Αμυντική κατάσταση ανάγκης έναντι προσώπων ούτως ή άλλως ξοφλημένων» (Defensiver Notstand gegenüber ohnehin Verlorenen), η οποία δημοσιεύθηκε το 2007 στον Τιμητικό Τόμο για τον Βίλφριντ Κύπερ (Wilfrid Küper), σελ. 149 επ., 150.

Hans Joachim Hirsch

H πληροφορία αυτή υπάρχει και στο βιβλίο μου «Τραγικά διλήμματα στην εποχή του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας”. Από την σανίδα του Καρνεάδη στο “Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού”», εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2010, σελ. 154, υποσημ. 528.

Στο βιβλίο αυτό πραγματεύομαι το ακανθώδες ζήτημα αν η κατάρριψη ενός λοξοδρομημένου αεροσκάφους (θα) ήταν δικαιολογημένη ή απλώς συγχωρητή στο πλαίσιο της σύγκρουσης καθηκόντων (μεταξύ της απαγόρευσης θανάτωσης των επιβατών και της επιταγής για σωτήρια επέμβαση υπέρ των κατοίκων που κινδύνευαν από την πτώση του αεροσκάφους – όταν αυτό συνετρίβη, οι επιβάτες ήταν ακόμη ζωντανοί!).

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, καθόλου δεν αποκλείεται το συγκεκριμένο αεροσκάφος-renegade των κυπριακών αερογραμμών να κατερρίφθη από τα δύο ελληνικά μαχητικά που έλαβαν την εντολή να απογειωθούν και να το προσεγγίσουν (κατά τούτο, η περίπτωση αυτή φέρνει στο μυαλό μας μια σκηνή από την κινηματογραφική ταινία “Non-Stop” με πρωταγωνιστή τον Liam Neeson, όπου δύο μαχητικά πετούν αριστερά και δεξιά από το αεροσκάφος που κινδυνεύει να συντριβεί).

Βεβαίως, η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή διέψευσε κατηγορηματικά την φήμη ότι το αεροσκάφος κατερρίφθη³, χωρίς, ωστόσο, να μπορεί να μας πείσει η διαβεβαίωσή της ότι δεν υπήρχε κίνδυνος πτώσης του αεροσκάφους σε κατοικημένη περιοχή. Παράλληλα, ποιος μπορεί να μας αποδείξει ότι τα μαχητικά επέστρεψαν όντως με άθικτο το οπλικό τους φορτίο;

RENEGADE

Αξίζει να επισημανθεί ότι, στην στρατιωτική ορολογία, ο όρος “renegade” χρησιμοποιείται όταν αεροσκάφος της πολιτικής αεροπορίας, λόγω της πτητικής συμπεριφοράς του (έχει λοξοδρομήσει από την προγραμματισμένη πορεία του), εγείρει υπόνοιες (ή είναι βέβαιον) ότι χρησιμοποιείται ως όπλο για την εκδήλωση επιθέσεως.

Τα τέσσερα κριτήρια που θέτει το ΝΑΤΟ για να αποδοθεί ο χαρακτηρισμός “renegade” είναι τα εξής:

α. Απώλεια επικοινωνίας.

β. Παρέκκλιση από το προγραμματισμένο σχέδιο πτήσης.

γ. Μη τήρηση των οδηγιών ασφαλούς πτήσεως.

δ. Μη ενεργοποίηση εφεδρικής δυνατότητας αναγνώρισης.

ΤΖΩΡΤΖ ΟΡΓΟΥΕΛ

Το προαναφερθέν τραγικό περιστατικό καθιστά αδήριτη την ανάγκη να ξανασκαλίσουμε το παρελθόν και να αποκαλύψουμε τους πλαστογράφους της ιστορίας μας. Κατά τούτο, επαναφέρει στο προσκήνιο την γνωστή φράση του Τζωρτζ Όργουελ από το δυτοπικό του μυθιστόρημα «1984»:

Όποιος ελέγχει το παρελθόν, ελέγχει το μέλλον. Όποιος ελέγχει το παρόν, ελέγχει το παρελθόν.

Τέλος, θα πρέπει να έχουμε καλά φυλαγμένη στο μυαλό μας την εξής διαπίστωση:

Οι πολιτικοί αντιμετωπίζουν τους πολίτες συνεχώς ως ανθρωπόμορφα μυρμήγκια ενός οχληρού όχλου, τον οποίο κυβερνούν άλλοτε με βία και άλλοτε με απάτη!

Στην υπόθεση της αεροπορικής τραγωδίας του Helios ενδέχεται να συνδυάσθηκαν τα δύο αυτά μέσα, δηλαδή:

Πρώτα να κατέρριψαν το αεροσκάφος και μετά να κορόιδεψαν το πλήθος!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο αναπαραγόμενο σκεπτικό της απόφασης που είχε εκδώσει το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, το πόρισμα της ελληνικής επιτροπής σχετικά με την παράλειψη επαναφοράς του διακόπτη του επιλογέα του συστήματος συμπίεσης στη θέση ΑUTO (αυτόματο) από τη θέση ΜΑΝ (χειροκίνητο) αμφισβητήθηκε από το αντίστοιχο πόρισμα που συνέταξε η καναδική εταιρεία. Ειδικότερα έγιναν δεκτά τα εξής:

«Πρέπει να αναφερθεί ότι το πόρισμα της Ελληνικής επιτροπής διερεύνησης ατυχημάτων και ασφάλειας πτήσεων δεν έχει αμφισβητηθεί από καμιά δημόσια αρχή. Μόνο η αεροπορική εταιρεία A Jet (που είναι η διάδοχος εταιρεία της εταιρείας ΗΛΙΟΣ) ζήτησε από την ιδιωτική Καναδική εταιρεία A.I.R. (Accident Investigation Research Inc) να επανεξετάσει το αναφερθέν πόρισμα. Η Καναδική αυτή εταιρεία συνέταξε την από 5 Μαρτίου 2012 τεχνική της έκθεση, σύμφωνα με την οποία ο διακόπτης κατά την ώρα του ατυχήματος ήταν στο AUTO. Η A Jet Aviation L.t.d. υπέβαλε την έκθεση αυτή στην επιτροπή διερεύνησης ατυχημάτων της Κύπρου. Η εν λόγω επιτροπή της Κύπρου έστειλε την εν λόγω έκθεση στην επιτροπή διερεύνησης ατυχημάτων της Ελλάδος, με το ερώτημα εάν πρέπει να επαναληφθεί η διερεύνηση του ατυχήματος. Η επιτροπή αυτή της Ελλάδας έστειλε αυτήν στις ΗΠΑ, ελέγχθηκε η υπόθεση από την BOEING και την πολιτική αεροπορία και εστάλη η από 12 Ιουλίου 2012 επιστολή στην Επιτροπή διερεύνησης ατυχημάτων και ασφαλείας πτήσεων της Ελλάδος. Ανέγραφε δε πως το κρατικό συμβούλιο ασφαλείας μεταφορών ΗΠΑ (ΚΣΑΜ) σε συντονισμό με την BOEING και τη διοίκηση πολιτικής αεροπορίας FAA (federal aviation administration δηλ. υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας των ΗΠΑ) σαν σύμβουλος του ΚΣΑΜ, στον κύριο ισχυρισμό της A.I.R. στη διερεύνηση αυτή, μελέτησε την αναφορά της A.I.R. και πιστεύει ότι τα συμπεράσματα της είναι αστήρικτα και συνεπώς δεν υφίσταται βάση να ανοιχθεί εκ νέου η διερεύνηση του ατυχήματος. Η συνημμένη αναφορά της BOEING παρέχει λεπτομερείς απαντήσεις για κάθε κύριο ισχυρισμό αναφοράς της A.I.R. Ενόψει αυτών αλλά και του συνόλου του αποδεικτικού υλικού της προκειμένης δίκης, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος προσκομιδής του πίνακα με τα κομβία συμπίεσης καθώς και αυτοψίας και πραγματογνωμοσύνης για να διαλευκανθεί η υπόθεση, αφού το αποδεικτικό υλικό είναι επαρκές, απορριπτομένων των σχετικών αιτημάτων για έκδοση μη οριστικής απόφασης».

1. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B7_522_%CF%84%CE%B7%CF%82_Helios_Airways

2.

3. Βλ. και: https://www.mixanitouxronou.gr/to-aeroskafos-tis-helios-synetrivi-sto-grammatiko-otan-teleiosan-ta-kaysima-giati-emeine-akyvernito-kai-chathikan-121-anthropoi-oi-poines-poy-epevlithisan-itan-exagorasimes-drone/