Η μετάλλαξη της υγείας από την τεχνητή νοημοσύνη

Γράφει ο Δημήτριος Νικ. Δασκαλάκης, Δικηγόρος Αθηνών

---

Φέτος στο Νταβός της Ελβετίας, κατά την διάρκεια των εργασιών του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προχώρησε σε μια δραματική προειδοποίηση, λέγοντας ότι:

«τα επόμενα χρόνια στις ανεπτυγμένες οικονομίες, το 60% των θέσεων εργασίας θα επηρεαστεί από την AI, καθώς είτε θα βελτιωθούν, είτε θα εξαλειφθούν είτε θα μετασχηματιστούν. Παγκοσμίως, το ποσοστό φτάνει το 40%»¹.

Η υψηλόβαθμη οικονομολόγος ολοκλήρωσε την δημόσια παρέμβασή της, απευθύνοντας μια επείγουσα έκκληση προς την διεθνή κοινότητα:

«Ξυπνήστε. Η AI είναι πραγματική και μεταμορφώνει τον κόσμο μας ταχύτερα από όσο μπορούμε να την ελέγξουμε».

Μάλιστα, έφθασε στο σημείο να παρομοιάσει την τεχνητή νοημοσύνη με «τσουνάμι» που θα πλήξει ανελέητα την αγορά εργασίας.

Επομένως, μια σημαντική μερίδα αφυπνισμένων πολιτών απορρίπτει δικαιολογημένα την χρήση υπολογιστικών συστημάτων και μοντέλων ΤΝ, έχοντας συνειδητοποιήσει ότι οι πολυδιαφημιζόμενες εταιρείες ψηφιακής καινοτομίας της Silicon Valley αναπτύσσουν μια «σκοτεινή» τεχνολογία που θα μεταβάλει την φυσιογνωμία του κόσμου και θα απειλήσει την ανθρώπινη βούληση και ελευθερία, καθότι πρόκειται να αξιοποιηθεί ως εργαλείο μαζικής χειραγώγησης και επιτήρησης των πολιτών, αλλά και εξάλειψης της ανθρώπινης εργασίας.

Υπό τις συνθήκες αυτές, οι παμπόνηροι Νεοταξίτες επεξεργάζονται τρόπους παράκαμψης των κοινωνικών αντιδράσεων, προωθώντας την κατάλληλη επικοινωνιακή φόρμουλα που θα διασκεδάσει τις εύλογες αντιρρήσεις των πολιτών, πείθοντάς τους για τις επωφελείς και ευεργετικές συνέπειες από την ανάπτυξη υπολογιστικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Έχοντας ως «ασφαλή» οδηγό για την υλοποίηση των εωσφορικών τους σχεδίων την πρόσφατη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης, κατά την οποία οι άνθρωποι με το πρόσχημα της προστασίας της δημόσιας υγείας έσπευσαν να εμβολιαστούν με πειραματικά, επικίνδυνα και άχρηστα φαρμακευτικά σκευάσματα, κατ’ ανάλογο τρόπο, οι ίδιοι νοσηροί εγκέφαλοι θα επιχειρήσουν να πείσουν τους πολίτες ότι η ΤΝ και η ραγδαία εξέλιξη των ψηφιακών τεχνολογιών θα μετασχηματίσουν ολόκληρο το φάσμα της βιοϊατρικής και της δημόσιας υγείας, προσφέροντας αναρίθμητα οφέλη στους τομείς της πρόγνωσης, της διάγνωσης και της αντιμετώπισης των ασθενειών.

«ΤΡΙΤΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ»

Ο Αμερικανικός Οργανισμός Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) έχει εγκρίνει την χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που εφαρμόζονται ήδη σε διαφορετικά πεδία της ιατρικής επιστήμης, όπως στην ακτινοδιαγνωστική, στην αιματολογία, στην καρδιολογία, στην μικροβιολογία κλπ., γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η εξέλιξη της ψηφιακής τεχνολογίας, η διαχείριση των δεδομένων και η εκπαίδευση υπολογιστικών συστημάτων μηχανικής μάθησης θα επαναδιατυπώσουν τον ορισμό της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πριν ακόμη εκπνεύσει η τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα.

Την ίδια στιγμή, η ακάθεκτη εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο σε ερευνητικό, αλλά και σε κλινικό επίπεδο εγείρει σοβαρά ηθικά ζητήματα, καθώς η παρεμβολή του ψυχρού και απρόσωπου υπολογιστικού συστήματος ΤΝ θα αποτελέσει την «τρίτη οντότητα» που θα ναρκοθετήσει την δυαδική σχέση εμπιστοσύνης ιατρού-ασθενούς, με αποτέλεσμα ο πάσχων άνθρωπος να βυθιστεί σε μια κατάσταση φόβου, αβεβαιότητας και ανασφάλειας για την εξέλιξη της υγείας του.

Αξίζει να επισημάνουμε ότι στο πλαίσιο της παρεχόμενης ιατρικής φροντίδας, ο ασθενής οφείλει να διατηρεί το αναφαίρετο δικαίωμα επιλογής μεταξύ συμβατικών και ψηφιακά καινοτόμων ή επαναστατικών τρόπων νοσηλείας, αξιώνοντας πλήρη και εμπεριστατωμένη πληροφόρηση και ενημέρωση για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους από την υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών.

Στην πραγματικότητα βέβαια, ο ασθενής θα εξαναγκάζεται υπό την πίεση της άμεσης ιατρικής νοσηλείας να συναινεί σε τεχνολογικά εξελιγμένες και ριψοκίνδυνες παρεμβατικές μεθόδους θεραπείας χωρίς να υφίσταται σαφές πλαίσιο λογοδοσίας στην περίπτωση αρνητικών συνεπειών και αποτελεσμάτων από την εφαρμογή της ΤΝ στις υπηρεσίες υγείας, ενώ προοδευτικά η κρίση του ιατρού θα υποκατασταθεί από την εκτεταμένη χρήση προηγμένων υπολογιστικών συστημάτων μηχανικής μάθησης.

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΥΓΕΙΑΣ

Συνεπώς, τα υπολογιστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα αξιοποιηθούν πρωταρχικά στο πεδίο της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ώστε να εμφανιστούν ως πολύτιμοι σύμμαχοι του ανθρώπου στην αντιμετώπιση δύσκολων και ανίατων ασθενειών, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη του.

Δηλαδή, η εισαγωγή εφαρμογών ΤΝ στον τομέα της υγείας για την αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών θα αποτελέσει το «τυράκι» που θα παρασύρει την ανθρωπότητα στην φάκα της εξοικείωσης και αποδοχής της τεχνητής νοημοσύνης ως κοινωνικά αποδεκτής, ενώ στην πραγματικότητα η χρήση της θα θέσει υπό σοβαρή αμφισβήτηση όχι μόνο το είδος και το μέλλον της εργασίας του ανθρώπου, αλλά θα ακυρώσει επιπλέον την προσωπική-παραδοσιακή σχέση ιατρού-ασθενούς.

Η χρήση υπολογιστικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης θα μεταμορφώσει στην κυριολεξία την διαδικασία παροχής υπηρεσιών υγείας και θα οδηγήσει νομοτελειακά σε μια fast track μαζική και μηχανοποιημένη αντιμετώπιση και διαχείριση των ασθενών, που θα βασίζεται περισσότερο σε μετρήσιμα μεγέθη και αντικειμενικά δεδομένα και λιγότερο στην προσωπική ή συναισθηματική κατάσταση του νοσούντος ανθρώπου.

Η ένταξη εφαρμογών ΤΝ σε διεθνώς αναγνωρισμένα ιατρικά πρωτόκολλα ουσιαστικά θα μεταλλάξει τον πυρήνα και την έννοια της υγειονομικής μέριμνας, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ανακούφιση του πόνου, καθώς ο ασθενής βαθμιαία θα αποξενώνεται από την άμεση σχέση και επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό του, από το γλυκό χαμόγελο ενθάρρυνσης του νοσηλευτικού προσωπικού, ενώ στο «τέλος της ημέρας» θα παραδίδεται βορά στις αυτοματοποιημένες αποφάσεις του αλγόριθμου τεχνητής νοημοσύνης.

Ήδη σήμερα, πρωτοποριακές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης υλοποιούνται στην δερματολογία και στην οφθαλμολογία, με σκοπό την ταχύτατη διάγνωση ασθενειών, όπως καρκίνου του δέρματος και εκφύλισης ωχράς κηλίδας². Επίσης, την ίδια στιγμή αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης, τροφοδοτούμενος με τα ιατρικά δεδομένα των πολιτών, εκπαιδεύεται να αξιολογεί με επιτυχία τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου, προκειμένου να μετατραπεί εν συνεχεία σε εμπορεύσιμο προϊόν για τους καταναλωτές-ασθενείς.

Ακολούθως, ερευνητές σε ολόκληρο τον κόσμο ασχολούνται με την ανάπτυξη μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης με τα οποία ευελπιστούν ότι θα νικήσουν την άνοια³, καθώς προηγμένα εργαλεία ΑΙ παρέχουν στην επιστημονική κοινότητα νέες δυνατότητες, τόσο για την γρήγορη ανίχνευση της νόσου, όσο και για την καλύτερη κατανόηση των νευροεκφυλιστικών μηχανισμών.

Όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει διεισδύσει ακόμη και στον χώρο της ρομποτικής χειρουργικής. Οι ειδικοί ενσωματώνουν σε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αλγόριθμους που συνεπικουρούν τον ιατρό-χειρούργο, αυξάνοντας την ακρίβεια, την ταχύτητα και την ασφάλεια της χειρουργικής πράξης.

ΡΟΜΠΟΤΟ-ΙΑΤΡΟΙ

Ο Σουηδοαμερικανός καθηγητής της Φυσικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και συγγραφέας Max Tegmark στο εξαιρετικό του βιβλίο του «LIFE 3.0, Τι θα σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης;» (εκδόσεις Τραυλός, 2022, σελ. 159-160) επιχειρεί να καταδείξει ότι η ρομποτική χειρουργική αποτελεί την βεβαιότητα του όχι μακρινού, αλλά οπωσδήποτε δυστοπικού μέλλοντος.

Ο συγγραφέας σημειώνει τα ακόλουθα:

«Τα ρομπότ έχουν την δυνατότητα να χειρουργούν με μεγαλύτερη ακρίβεια και αξιοπιστία από τους ανθρώπους, ακόμα και χωρίς να χρησιμοποιούν προηγμένη ΤΝ. Τα τελευταία χρόνια έχουν διεξαχθεί επιτυχώς πολλές διαφορετικές ρομποτικές επεμβάσεις, οι οποίες μας έδωσαν πολλές φορές καλύτερη ακρίβεια, σμίκρυνση και μικρότερες τομές που οδήγησαν σε μειωμένες απώλειες αίματος, λιγότερο πόνο και ταχύτερη ανάρρωση».

Ήδη αποτελεί σημαντικό τεχνολογικό επίτευγμα της ρομποτικής ιατρικής, η πρώτη χειρουργική επέμβαση στον κόσμο από αυτόνομο ρομπότ⁴, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι νοήμονες μηχανές αποκτούν την ασύλληπτη δυνατότητα να διενεργούν πολύπλοκες ιατρικές πράξεις, χωρίς να έχουν τίποτα να ζηλέψουν από την δεξιοτεχνία έμπειρων χειρουργών.

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από λίγες ημέρες πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ρομποτική επέμβαση τηλεχειρουργικής, σύμφωνα με την οποία ασθενής που βρισκόταν στην Αθήνα υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης προστάτη από ιατρικό ρομπότ, το οποίο τελούσε –μέσω ειδικής οθόνης και χειριστηρίων– υπό τον άμεσο έλεγχο και την καθοδήγηση Έλληνα ιατρού, ενώ ο ίδιος έδινε οδηγίες και κατευθύνσεις από την πόλη Γουχάν της Κίνας!⁵

Οι συγκεκριμένες τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της ρομποτικής ιατρικής και της τηλεϊατρικής σηματοδοτούν την εισαγωγή της παρεχόμενης ιατρικής φροντίδας στην δυστοπία της ψηφιακής φρενίτιδας και συνιστούν μια εύγλωττη απόδειξη της μελλοντικής δυναμικής των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα καθορίζουν σε αποφασιστικό βαθμό το επίπεδο της ευημερίας, της υγείας και της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου.

Το ερώτημα που τίθεται, δεν είναι πλέον αν η τεχνητή νοημοσύνη θα σφραγίσει ανεξίτηλα το μέλλον της ανθρώπινης υγείας, αλλά αν η κοινωνία είναι κατάλληλα και επαρκώς προετοιμασμένη και ενημερωμένη για να συναινέσει στις κατακλυσμιαίες τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες θα μεταβάλουν δραματικά το πλαίσιο της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Τονίζουμε με έμφαση ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας θα συρρικνώσει εκ των πραγμάτων το εύρος της συμμετοχής του ιατρικού επιστημονικού προσωπικού στην θεραπεία και στην εν γένει αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς, ενώ θα φέρει στο προσκήνιο της κλινικής εξέτασης τον «ευφυή» αλγόριθμο, με άμεση συνέπεια την ανεπίτρεπτη μετάθεση της ευθύνης της ιατρικής πράξης από τον άνθρωπο στον αλγόριθμο της τεχνητής νοημοσύνης.

Η επιταχυνόμενη ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε μια δομική αντινομία: Η ΑΙ θα ωφελήσει την ανθρωπότητα, αλλά όχι κατ’ ανάγκην τους ίδιους τους ανθρώπους. Η ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να βελτιώσει την ιατρική, την εκπαίδευση, την επιστημονική έρευνα, ακόμα να μειώσει το κόστος παραγωγής, αλλά τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι ο άνθρωπος θα ζει και θα εργάζεται με όρους ελευθερίας και αξιοπρέπειας.

Επομένως, οι πολίτες οφείλουν να μην αιφνιδιαστούν, αν σε λίγα χρόνια από σήμερα πραγματοποιούνται πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις από τα ανθρωποειδή ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης, που θα φορούν εκείνα την λευκή μπλούζα, εκμηδενίζοντας την πιθανότητα του ανθρώπινου ιατρικού σφάλματος, αλλά μοιραία και την προστιθέμενη αξία της ανθρώπινης επαφής, ενώ οι άνθρωποι-ιατροί θα υποβαθμιστούν σε απλούς βοηθούς και εργαλειοδότες των ρομποτο-ιατρών!

Μήπως όμως η αποκατάσταση της υγείας του ανθρώπου από μηχανές-ρομπότ υποδηλώνει τον μελλοντικό του μετασχηματισμό σε ένα νέο υβριδικό είδος, αποτέλεσμα συγκερασμού βιολογίας και τεχνολογίας, δηλ. την μετατροπή του σε μια αποτρόπαιη ανθρωποειδή οντότητα που θα φέρει συνδυαστικά οργανικά (ζωτικά) μέρη με ηλεκτρονικά εμφυτεύματα και νευρωνικά chips, ώστε να αναβαθμιστεί σε βέλτιστο μετάνθρωπο, αλλά ξεχνώντας να παραμείνει ένθεος άνθρωπος;

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε σε συμπτυγμένη μορφή στις 7-6-2026 στο φύλλο της «ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ», σελ. 58.

1. https://www.fortunegreece.com/article/epikefalis-dnt-i-texniti-noimosini-apeilei-to-40-ton-theseon-ergasias-pagkosmios/

2. https://www.liberal.gr/tehnologia/pos-i-tehniti-noimosyni-tha-symbalei-sto-na-xepername-ta-100-hronia-zois

3. https://www.skai.gr/news/health/prognosi-tis-anoias-meso-texnitis-noimosynis-kai-systimaton-ypostiriksis-apofasis

4. https://www.iefimerida.gr/zoi/aytonomo-heiroyrgiko-rompot-polyploki-diadikasia

5. https://www.in.gr/2026/06/25/health/o-asthenis-stin-athina-o-giatros-stin-kina-epemvasi-tilexeirourgikis-gia-proti-fora-stin-ellada/amp/