Το πυρηνικό όπλο της Τεχνητής Νοημοσύνης
Γράφει ο Δημήτριος Νικ. Δασκαλάκης, Δικηγόρος Αθηνών
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της OpenAI Σαμ Άλτμαν, παρουσιάζοντας το τελευταίο μοντέλο chatbot τεχνητής νοημοσύνης (AI), δηλαδή το ταχύτερο και εξυπνότερο εργαλείο επικοινωνίας Chat Gpt-5, έφθασε στο σημείο να συγκρίνει την ανάπτυξή του με το «Manhattan Project», ένα άκρως απόρρητο αμερικανικό στρατιωτικό ερευνητικό πρόγραμμα του Β.Π.Π. που τελούσε υπό την επίβλεψη του θεωρητικού φυσικού Ρόμπερτ Οπενχάιμερ και στόχευε στην κατασκευή της πρώτης ατομικής βόμβας.
Μάλιστα, το χαϊδεμένο παιδί της Silicon Valley αναφέρθηκε στην πιο εξελιγμένη έκδοση τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI, δηλώνοντας με υποκριτικό συγκλονισμό τα ακόλουθα:
«Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της επιστήμης που μια ομάδα επιστημόνων κοιτάζει το δημιούργημά της και λέει: “Τι κάναμε;”»1.
Με αυτόν τον τρόπο διακωμώδησε την περιβόητη δήλωση του Οπενχάιμερ, ο οποίος όμως βασανιζόταν ειλικρινώς μέχρι τον θάνατό του από σοβαρές τύψεις συνειδήσεως για τις φονικές επιπτώσεις της ατομικής βόμβας που σχεδίασε. Αντιθέτως, ο Σαμ Άλτμαν υπαινίχθηκε με προκλητικό κυνισμό και με αυτάρεσκο κομπασμό ενώπιον της εμβρόνητης ανθρωπότητας ότι οι συνέπειες από την έκδοση και κυκλοφορία του Chat Gpt-5 ενδέχεται να εξισωθούν με εκείνες που προκαλούνται από την παραγωγή ενός πυρηνικού όπλου μαζικής καταστροφής!
ΜΑΖΙΚΗ ΑΝΕΡΓΙΑ
Στο αντίθετο μήκος κύματος κινήθηκαν οι δηλώσεις του διακεκριμένου επιστήμονα Geoffrey Hinton (χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ο «νονός» της τεχνητής νοημοσύνης), ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε σφοδρό πολέμιό της, αφού με τις επίσημες παρεμβάσεις του επιχειρεί να αφυπνίσει την παγκόσμια κοινή γνώμη για τους τρομακτικούς κινδύνους που συνεπάγεται η ραγδαία και άνευ ελεγκτικών ορίων αναπτυσσόμενη τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο πλαίσιο δημόσιας συζήτησης με τον Γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς, που διοργανώθηκε από το Πανεπιστημιακό Ίδρυμα του Georgetown, ο Hinton προχώρησε σε μία δραματική προειδοποίηση προς τους πολίτες, τους οποίους κάλεσε να μην υποτιμούν τον ελλοχεύοντα κίνδυνο της μαζικής ανεργίας, καθώς η επαναστατική τεχνολογία ΑΙ επεκτείνεται διαρκώς, απειλώντας να καταβροχθίσει την ανθρώπινη εργασία.
Ο σπουδαίος καθηγητής υποστήριξε τα ακόλουθα:
«Οι άνθρωποι που θα χάσουν τη δουλειά τους δεν θα έχουν άλλη δουλειά να κάνουν. Αν η τεχνητή νοημοσύνη γίνει τόσο έξυπνη όσο οι άνθρωποι -ή εξυπνότερη- τότε κάθε εργασία μπορεί να πραγματοποιείται από μια μηχανή»2.
Στην συνέχεια εκτόξευσε τα βέλη του εναντίον των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών ψηφιακής καινοτομίας, τις οποίες κατηγόρησε ότι επενδύουν στην σκόπιμη αντικατάσταση του ανθρώπινου εργατικού δυναμικού από αυτόνομα υπολογιστικά συστήματα και δομές τεχνητής νοημοσύνης.
JOBLESS BOOM
Υπό το πρίσμα αυτό, δεν αποτελεί υπερβολή να ισχυριστούμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποκαλύπτει το σκοτεινό και απειλητικό της πρόσωπο, αφού εξαιτίας της η ανθρώπινη εργασία θα καταστεί περιττή ή στην καλύτερη περίπτωση προαιρετική.
Η αυτοματοποιημένη εργασία, η εισβολή χιλιάδων ανθρωποειδών ρομπότ και η επικράτηση των υπολογιστικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους απασχόλησης θα μετασχηματίσουν το επαγγελματικό περιβάλλον, γεγονός που θα οδηγήσει σταδιακά στην αυξανόμενη απώλεια των θέσεων εργασίας και στην δημιουργία μιας στρατιάς νεο-ανειδίκευτων εργατών σε ένα εφιαλτικό και καθόλου μακρινό δυστοπικό μέλλον.
Η κυριαρχία των νοήμονων μηχανών στο εργασιακό πεδίο εκπέμπει ένα τρομακτικό μήνυμα «πρόωρης συνταξιοδότησης» σε εκατομμύρια πολίτες του κόσμου, οι οποίοι θα τεθούν βιαίως και αιφνιδίως στο περιθώριο της ζωής, αντιμετωπίζοντας το φάσμα του οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού.
Ήδη οι οικονομολόγοι προειδοποιούν για το φαινόμενο «jobless boom» που εκφράζει την οικονομική ανάπτυξη, η οποία όμως δεν συνοδεύεται από την αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης, καθώς οι επιχειρήσεις επιλέγουν την ΑΙ για να πετύχουν τον στόχο της αύξησης της παραγωγικότητας χωρίς όμως να επιβαρύνονται με το κόστος της πρόσληψης ανθρώπινου εργατικού δυναμικού.
Όσο κι αν δυσκολεύεται να το πιστέψει κανείς, εντούτοις είναι πέρα για πέρα αληθινό: Μια προκλητική διαφημιστική εκστρατεία υλοποιείται στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, όπου στις φωτεινές διαφημιστικές πινακίδες εμφανίζεται το εφιαλτικό μήνυμα του κοντινού δυστοπικού μέλλοντος που ενθαρρύνει τις εταιρείες να σταματήσουν να προσλαμβάνουν ανθρώπους, καθώς «η εποχή των υπαλλήλων τεχνητής νοημοσύνης έχει φθάσει».
Η θεσμοθέτηση του Καθολικού Βασικού Εισοδήματος, δηλαδή η συστηματική καταβολή μιας εισοδηματικής παροχής σε όλους τους πολίτες, αποσυνδεδεμένης από όρους, προϋποθέσεις και κριτήρια, αποτελεί την καλοσχεδιασμένη, εναλλακτική, οικονομική πρόταση (ή αλλιώς το νανουριστικό αφήγημα) που θα απορροφήσει τους κοινωνικούς κραδασμούς σε μια μελλοντική δυστοπική πραγματικότητα, από την οποία θα έχουν εξαφανιστεί διά παντός οι δουλειές και οι εργαζόμενοι.
Η εισαγωγή υπολογιστικών συστημάτων ΤΝ στους χώρους εργασίας δημιουργεί συνθήκες εργασιακής επισφάλειας και επαγγελματικής αβεβαιότητας για όλους τους εργαζομένους, ακόμη και για τους δικαστές, καθώς κορυφαίοι ερευνητές ΑΙ και ειδικοί των ρομπότ φιλοδοξούν να σχεδιάσουν αδιάφθορους και αμερόληπτους ρομποτικούς δικαστές, προκειμένου η απονομή της δικαιοσύνης να καταστεί ταχύτερη, αποτελεσματικότερη και δικαιότερη.
Ας μας επιτραπεί χάριν αστεϊσμού να σημειώσουμε ότι οι ερευνητές της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα καταφέρουν ποτέ να σχεδιάσουν έντιμους και ειλικρινείς ρομποτικούς δικηγόρους, καθότι η ΤΝ δεν έχει προγραμματιστεί να αναπληρώνει μυθικά πλάσματα!
Αξίζει να τονιστεί ότι η εξάλειψη της εργασίας θα δοκιμάσει την αντοχή των (ούτως ή άλλως) διεφθαρμένων πολιτικών συστημάτων, που θα κληθούν να διαχειριστούν μια εκρηκτική κοινωνική συνθήκη, όπου εκατομμύρια άεργοι πολίτες θα περιφέρονται εν είδει αγέλης, χωρίς επαγγελματικές δεξιότητες, σκοπό και νόημα ζωής.
ΕΚΡΗΞΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
Το Ιερό Δισκοπότηρο των ερευνητών ΤΝ είναι ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη της τεχνητής γενικής νοημοσύνης (Artificial General Intelligence – AGI), το εννοιολογικό περιεχόμενο της οποίας αναφέρεται στην ανώτερη νοημοσύνη μιας μηχανής, αφού θα μπορεί να εκτελεί επιτυχώς όλες τις πνευματικές και γνωστικές εργασίες που ένας άνθρωπος είναι σε θέση να εκτελεί. Ορισμένοι φανατικοί υποστηρικτές της ψηφιακής τεχνολογίας ορίζουν ως γενική τεχνητή νοημοσύνη την εφιαλτική ικανότητα των μηχανών να αναπτύσσουν συνείδηση.
Συγκεκριμένα, η γενική τεχνητή νοημοσύνη προσπαθεί να εμβαθύνει σε όλο το γνωστικό φάσμα του ανθρώπου, στις δεξιότητές του, κατακτώντας τα συμπεριφορικά του μοντέλα. Είναι αξιοσημείωτο ότι από το 2017 έχουν καταγραφεί σε παγκόσμιο επίπεδο πάνω από 40 οργανισμοί, οι οποίοι ασχολούνται εντατικά με την έρευνα πάνω στη γενική τεχνητή νοημοσύνη.
Όσοι πολίτες θεωρούν ότι η εξέλιξη της γενικής τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας που θα απασχολήσει την ανθρωπότητα τον επόμενο αιώνα ή έστω τις επόμενες δεκαετίες, οφείλω να υπογραμμίσω ότι πλανώνται πλάνην οικτρά. Ο Σαμ Άλτμαν δήλωσε πρόσφατα τα εξής:
«Νομίζω ότι η τεχνητή γενική νοημοσύνη έρχεται πολύ, πολύ σύντομα», προσθέτοντας με νόημα «εδώ στις Η.Π.Α. θα κτιστεί η τεχνητή γενική νοημοσύνη».
Κατά την διάρκεια συζήτησης με τον podcaster Lex Fridman, ο CEO της NVIDIA Jensen Huang υποστήριξε ότι μια μορφή περιορισμένης AGI έχει ήδη επιτευχθεί3 και ως εκ τούτου μπορούμε βάσιμα να ισχυριστούμε ότι η ανθρωπότητα καλπάζει προς την αυτοκαταστροφή της, δηλ. πλησιάζει γοργά στο τεχνολογικό εκείνο σημείο, όπου τα υπολογιστικά συστήματα βαθιάς μάθησης θα ξεπεράσουν την ανθρώπινη νοημοσύνη.
Επίσης, ο Geoffrey Hinton, ολοκληρώνοντας την δημόσια τοποθέτησή του στο Πανεπιστήμιο του Georgetown, έκρουσε ηχηρό καμπανάκι πνευματικής εγρήγορσης, τονίζοντας ότι οι νοήμονες μηχανές δεν αμφισβητούν μόνο το μέλλον της ανθρώπινης εργασίας, αλλά επιχειρούν να επιβάλουν την «γνωστική» τους κυριαρχία πάνω στο ανθρώπινο είδος, αφού όπως υποστηρίζει:
«τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το Chat Gpt-5, γνωρίζει ήδη χιλιάδες φορές περισσότερα από εμάς», συμπληρώνοντας σε απαισιόδοξο τόνο ότι «μέχρι πρόσφατα πίστευα ότι η τεχνητή γενική νοημοσύνη θα συνέβαινε σε 20 έως 50 χρόνια, ενώ τώρα νομίζω ότι μπορεί να υλοποιηθεί σε 20 ή σε ακόμα λιγότερα χρόνια».
Στο σημείο αυτό, δεν θα ήταν άσκοπο να επισημάνουμε ότι, κατά την διάρκεια πειράματος της εταιρείας Anthropic, το προηγμένο μοντέλο της Claude Opus 4, μόλις «αντιλήφθηκε» την επικείμενη απενεργοποίησή του από τον υπεύθυνο μηχανικό, δεν δίστασε να τον απειλήσει ότι θα προβεί στην αποκάλυψη της εξωσυζυγικής του σχέσης, αν δεν ανακαλούσε την εντολή τερματισμού της λειτουργίας του (blackmail)4.
Το πείραμα άφησε άφωνους τους ερευνητές, καθώς υπογραμμίζει την δυνατότητα των προηγμένων υπολογιστικών συστημάτων ΑΙ να αναπτύσσουν επιθετικές πρακτικές «επιβίωσης» και αυτόνομης συμπεριφοράς, γεγονός που θέτει την ανθρωπότητα ενώπιον του αδιανόητου κινδύνου εξελιγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να αποκτήσουν τον έλεγχο της ζωής του ανθρώπου.
Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο πλαίσιο απόρρητων στρατιωτικών επιχειρήσεων αξιοποιούνται ήδη πρωτοποριακά υπολογιστικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, με σκοπό την ανάλυση πληροφοριών, επιλογή στόχων και τον σχεδιασμό επιθέσεων, και ως εκ τούτου η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει την πολλαπλότητα των κινδύνων που αντιπροσωπεύει η ραγδαία αναπτυσσόμενη τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης.
Στην αρχή της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Η.Π.Α. και Ιράν, ένας πύραυλος έπληξε κάποιο ιρανικό δημοτικό σχολείο, με αποτέλεσμα να προκληθεί ο θάνατος τουλάχιστον 175 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους παιδιά. Σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, η επιλογή των στόχων έγινε με την χρήση εργαλείων ΑΙ, και κρίνεται πιθανό το σχολικό κτηριακό συγκρότημα να αξιολογήθηκε εσφαλμένα σαν στρατιωτική εγκατάσταση, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει επίσημη ανάληψη πολιτικής ευθύνης από την αμερικανική κυβέρνηση για τον μαζικό θάνατο αθώων παιδιών.
Η πιο πάνω τραγική κατάληξη, μας επιτρέπει να σκεφθούμε ότι η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης δεν απειλεί μόνο να εξαλείψει την ανθρώπινη εργασία, αλλά μπορεί εξίσου καλά να μετατραπεί σε φονική και ανελέητη μηχανή εξολόθρευσης των ανθρώπων.
Εν κατακλείδι, υπογραμμίζουμε ότι η έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης θα εισαγάγει την ανθρωπότητα σε επικίνδυνα και «αχαρτογράφητα» ύδατα, αφού δεν μπορεί να αποκλειστεί ο διαφαινόμενος κίνδυνος της αυτονόμησής της, με αποτέλεσμα την πρόκληση ανυπολόγιστων και καταστρεπτικών συνεπειών για την παγκόσμια ασφάλεια από την ανεξέλεγκτη δράση των ευφυών υπολογιστικών συστημάτων.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε σε συμπτυγμένη μορφή στις 3-5-2026 στο φύλλο της «ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ», σελ. 59.